LÍ giải con người xem thời gian bằng gì khi chưa có đồng hồ

Người thời cổ xưa cho rằng bóng của một thân cây bị cụt ngọn biến đổi khi mặt trời di chuyển trên bầu trời. Và từ điều này, họ đã cắm một cây gậy thẳng đứng trên mặt đất, bóng cây gậy cũng di chuyển và chiều dài của bóng thay đổi trong ngatỳ. Khi bóng của cây gậy ngắn, người thời cổ xưa biết rằng đây là lúc gần trưa, còn khi bóng dài họ biết rằng ngày bắt đầu hoặc sắp hết. Cùng với đó, người cổ xưa dùng các hòn đá để đánh dấu vị trí của bóng mát này.

Việc sử dụng công cụ sơ sài này để đo thời gian đã hình thành hơn 4000 năm về trước và người ta gọi nó là “đồng hồ mặt trời” (Sundial). Đã được nhà thiên văn học Berossus ở Chaldée – Hy Lạp mô tả vào thế kỷ thứ 3 trước Công Nguyên. Đồng hồ mặt trời có nhiều loại, nhiều hình dạng và kích thước khác nhau:

 

https://dongho.casiovietnam.net/2018/10/10/bo-suu-tap-g-presents-lovers-2018-diem-nhan-kim-cuong

https://dongho.casiovietnam.net/2018/10/09/bo-suu-tap-dong-ho-casio-mtd-1060-lay-cam-hung-bien-ca

https://dongho.casiovietnam.net/2018/10/11/g-shock-limited-bape-x-g-shock-ga-110-phien-ban-gioi-han-dac-biet

 

 

dong-ho-mat-troi-cot-chi-gio❁ Đồng hồ mặt trời cột chỉ giờ

 Loại đơn giản nhất là một cây gập cắm thằng đứng với tên gọi là “cột chỉ giờ”. Loại đồng hồ mặt trời này có loại lớn, loại nhỏ, hiện nay vẫn còn một mô hình dựng tại công viên, thành phố New York.

 Nhưng đồng hồ mặt trời cột chỉ giờ có rất nhiều khuyết điểm về cách chỉ giờ. Mặc dù, người ta đã thay đổi cậy gậy bằng những đồng hồ bóng mát chôn chặt dưới đất, nhưng tất cả khuyết điểm trên vẫn còn tồn tại.

 

 

 

❁ Đồng hồ mặt trời “Nhật quỹ”dong-ho-mat-troi-nhat-thuy

 Nhật quỹ là loại đồng hồ mặt trời, gồm một miếng gỗ vuông nằm ngang và một miếng gỗ cắt chéo đóng thẳng góc với nằm ngang. Miếng gỗ chéo có cạnh chéo song song với trục của quả đất, nghĩa là hướng về ngôi sao Bắc Đẩu.

 Cách dùng Nhật quỹ rẩt đơn giản: khi đặt nhật quỹ ở ngoài nắng, nếu bóng của nhật quỹ sát với cạnh số 9 thì lúc đó là 9 giờ. Nhật quỹ không phải là dụng cụ đo giờ chính xác và chỉ xử dụng được vào ngày có nắng. Nhật quỹ cần được chế tạo thích hợp với từng địa phương.

 Hiện nay loại Nhật quỹ còn sót lại tại Ai Cập được làm từ thế kỷ thứ 15 trước Công Nguyên. Người Ai Cập và Hy Lạp rất yêu thích loại đồng hồ mặt trời này.

 

2./ ĐỒNG HỒ NƯỚC

Khi dùng Nhật quỹ, người ta gặp rất nhiều điều bất tiện chẳng hạn như Nhật quỹ không thể cho biết thời giờ vòa những ngày mưa bay vào ban đêm. Vì vậy người Ai Cập lại nghĩ ra đồng hồ nước căn cứ vào mức nước trong một chiếc bình trong suốt.

 

dong-ho-nuoc-binh-hinh-tru❁ Đồng hồ nước bình hình trụ

 Đồng hồ nước đơn giản nhất bao gồm một bình hình trụ có chia độ nối với một ống nhỏ. Một bình chứa nước có chỗ thoát bớt, giữ cho nước chảy vào ống nhỏ với một lưu lượng nhất định. Sau khi bình hình trụ đã đầy, nước tự động chảy ra ngoài qua qua một ống hình chữ U nhờ nguyên tắc bình thông đáy. Người ta căn cứ vào mực nước dâng lên trong bình hình trụ để biết thời gian.

 Đồng hồ nước được cải tiến dần dần: một chiếc phao nổi trên mặt nước mang thanh gỗ có gắn một kim chỉ thị và kim này di chuyển trước một bảng có ghi thời gian. Về sau trục của phao nổi lại được mắc vào một bánh xe răng cưa làm chuyển động kim chỉ thị trước một mặt có chia độ.

 

❁ Đồng hồ nước có bút ghidong-ho-nuoc-co-but-ghi

 Vào khoảng năm 250 trước Công Nguyên, Ctésibius người Hy Lạp đã tạo ra một chiếc nước có bút ghi rõ thời gian. Chiếc đồng hồ này, nước chảy vào trong bình hình trụ theo một hình thức thú vị hơn: những giọt nước mắt từ đầu chiếc tượng đã rơi dần dần vào trong bình.

 Khi nước dâng lên, chiếc phao nổi đưa lên cao một hình người có cầm ở tay một chiếc kim chỉ thị và đầu kim này là cây bút chuyển bước một khối trụ thẳng đứng. Sau 24 giờ, nước chảy ra, rơi xuống một bánh xe đạp nước và bánh xe này làm khối trụ thẳng đứng quay đi một chút.

 

 

 

❁ Đồng hồ nước quả lắc

 Có một loại đồng hồ nước khác được rất nhiều người dùng ở thế kỷ 17, đó là đồng hồ quả lắc. Loại này gồm một cái trống kim loại hình trụ đẹp, bên trong chia thành các căn vách a,b,c,d,… và các căn này thông với nhau bằng các lỗ nhỏ. Trọng lực làm cho nước chảy từ căn nọ sang căn kia và làm quay dần chiếc trống kim loại. Trục của trống xuống dần và di động trước một bảng chỉ thời gian.

Loading Facebook Comments ...